Get the Flash Player to see this player.
Get the Flash Player to see this player.

Witaminy – co powinny wiedzieć wszystkie mamy

W skład pożywienia wchodzą materiały budulcowe i energetyczne oraz czynniki regulujące przemianę materii: witaminy i mikroelementy. Witaminy są niezbędne dla prawidłowego rozwoju fizycznego i psychicznego dziecka, a niedobór nawet jednej z nich może być niebezpieczny dla całego organizmu.

 

Wyróżnia się witaminy rozpuszczalne w tłuszczach: A, D (cholekalcyferol), E i K oraz rozpuszczalne w wodzie: kwas askorbinowy (witamina C) i witaminy z grupy B. Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach i witamina B12 (kobalamina) są magazynowane w dużych ilościach  w organizmie człowieka a ich niedobory rozwijają się powoli.

Dobrze zbilansowana dieta gwarantuje pokrycie zapotrzebowania na wszystkie witaminy z wyjątkiem cholekalcyferolu, gdyż głównym jego źródłem jest synteza w skórze pod wpływem promieni słonecznych.


   RELATED

 

 Objawy niedoborów witamin u dzieci są bardzo różnorodne: krzywica (witamina D), zaniki mięśniowe i rozpad krwinek czerwonych (witamina E), zaburzenia widzenia, suchość skóry i biegunka (witamina A), zaburzenia krzepnięcia krwi i kościotworzenia (witamina K), zmniejszona wydolność fizyczna i wybroczyny (kwas askorbinowy), zaniki mięśniowe i zmiany w układzie sercowo-naczyniowym (witamina B1, czyli tiamina), łuszczenie i pękanie warg oraz zapalenie błony śluzowej języka (witamina B2, czyli ryboflawina), rumień skóry i zaburzenia psychiczne (witamina B8, czyli biotyna), choroby układu nerwowego i wczesna miażdżyca naczyń (witamina B6, B12 i kwas foliowy).

Zaburzenia krwiotworzenia mogą być skutkiem nie tylko niedoborów żelaza ale i witamin. W przypadkach niedokrwistości opornych na standardowe leczenie niezbędne jest przeprowadzenie diagnostyki w kierunku zaburzeń we wchłanianiu witamin z grupy B. Hipowitaminozy zwiększają podatność na choroby infekcyjne i zmniejszają efektywność szczepień ochronnych!. Odra, zakażenia pierwotniakowe i biegunki mogą mieć bardzo ciężki przebieg (nawet zagrażający życiu!) u dzieci  z niedoborem witaminy A.

Warto pamiętać, że dieta oparta głównie o mleko kozie i jego przetwory nie dostarcza należnej ilości kwasu foliowego a picie dużych ilości odtłuszczonego mleka krowiego może skutkować niedoborem witaminy A. Nie wolno jeść surowych jaj, ponieważ obecna w surowym białku awidyna wiąże biotynę i uniemożliwia jej wchłanianie w jelitach.

Dzieci na diecie roślinnej (wegańskiej) wymagają suplementacji kobalaminą i witaminą D. Mleko matek-weganek, nie przyjmujących preparatów witaminowych, jest pokarmem niedoborowym i u ich dzieci mogą wystąpić groźne dla życia powikłania neurologiczne oraz niedokrwistość!

Preparaty wielowitaminowe są rutynowo wykorzystywane w celu wzmocnienia organizmu dziecka w okresie rekonwalescencji po chorobach infekcyjnych, którym często towarzyszy wysoka gorączka i brak apetytu. Wielkość dawek do przewlekłego stosowania powinna być ustalona przez lekarza. U wcześniaków i niemowląt urodzonych z niską masą wiele witamin jest podawanych profilaktycznie według ściśle ustalonych schematów.

Nadmiernie wysoka podaż witamin w diecie nie jest korzystna dla organizmu. Przykładowo wydalany kwas askorbinowy może tworzyć złogi w drogach moczowych a zatrucie witaminą A objawia się nadpobudliwością, bólami głowy, wypadaniem włosów i powiększeniem wątroby.

Najlepszym źródłem witamin jest urozmaicona dieta zasobna w warzywa i surowe owoce.

Czy wiecie, że.....

najwięcej witaminy C (kwasu askorbinowego) zawierają świeże warzywa kapustne i owoce, np. dzikiej róży, czarne porzeczki, truskawki, cytrusy, kiwi.

 9 lipca 1497 roku Vasco da Gama wyruszył na czele flotylli liczącej 4 statki ze stolicy Portugalii Lizbony do Indii. Podczas wielomiesięcznej morskiej podróży wzdłuż wybrzeży Afryk ponad połowa ze 140 członków załogi zmarła z powodu szkorbutu.

Choroba ta jest skutkiem niedoboru witaminy C w diecie, trwającego ponad 10 tygodni. W czasach da Gamy nie wiedziano o istnieniu witamin, ale dzielny i wnikliwy podróżnik zanotował w dzienniku pokładowym, że objawy choroby u żeglarzy ustępowały już po kilku dniach spożywania świeżych pomarańczy.

Obserwacje te przez długi czas pozostawały nie wykorzystane. Dopiero w XVIII wieku w skład prowiantu zabieranego na statki udające się  w wielomiesięczne podróże - oprócz suszonego mięsa i mąki - rutynowo zaczęły wchodzić owoce i soki, będące doskonałym źródłem witaminy C a szkorbut przestał wzbudzać trwogę wśród żeglarzy.

 Dr med. Kamil Hozyasz
Instytut Matki i Dziecka

Odpowiedzi na pytania nadesłane przez rodziców maluszków

- Co zmniejsza zawartość witaminy C w warzywach i owocach?
Odp. Najlepszym źródłem witamin są świeże owoce i warzywa. Kwas askorbinowy należy do najmniej trwałych witamin. Wysoka temperatura, promieniowanie ultrafioletowe i soda, często stosowana w zakładach zbiorowego żywienia, przyspieszają rozpad witaminy C. Podczas długotrwałej obróbki termicznej produktów spożywczych dochodzi do dużych strat także innych witamin - B1, B6 oraz kwasu foliowego.

- Czy przyjmowanie witamin przez matkę zwiększa ich zawartość w pokarmie kobiecym?
Odp. W większości przypadków wielkość spożycia witamin i mikroelementów ma istotny wpływ na ich zawartość w pokarmie kobiecym (ważnym wyjątkiem jest żelazo, którego zawartość jest generalnie bardzo mała w mleku ludzkim). Dodatkowe przyjmowanie kwasu foliowego przez matkę w dawce 0,4mg/dobę (takiej samej jak w profilaktyce wad wrodzonych w okresie okołokoncepcyjnym) gwarantuje zaspokojenie potrzeb szybko rosnącego niemowlęcia. W okresie laktacji zapotrzebowanie na witaminę B6 wzrasta o 50%. Bardzo ważne jest by pamiętać, że intensywne ćwiczenia fizyczne dodatkowo zwiększają zapotrzebowanie organizmu człowieka na witaminę B6. Tak więc karmiące piersią mamy w okresie intensywnych zabiegów o zgrabną sylwetkę powinny stosować dietę szczególnie zasobną w witaminę B6 (wołowina, szpinak, chleb z pełnego ziarna) albo przyjmować ją w postaci tabletek. Mamom, które karmiąc piersia można też polecić Herbatkę Humana Dla Karmiących Mam, wzbogaconą o witaminę C, która oprócz działania laktacyjnego, wzmacnia odporność organizmu.

- Kiedy należy rozpoczynać podawanie witaminy D noworodkom?
Odp. Noworodki karmione piersią przez matki, które nie otrzmywały witaminy D w trzecim trymestrze ciąży, powinny być suplementowane od pierwszych dni życia. Jeżeli matka otrzymywała witaminę D to rozpoczyna się suplementację w 3 tygodniu życia. Niemowlętom karmionym piersią zaleca się podawanie witaminy D nawet wtedy, gdy matka przyjmuje tę witaminę!. Noworodki karmione mlekiem modyfikowanym zwykle nie wymagają dodatkowej podaży witaminy D.

- Jakie preparaty witaminowe należy podawać niemowlęciu karmionemu mlekiem dla niemowląt?
Odp. Zdrowe niemowlę karmione mlekiem dla niemowląt, np. Humana 2 Premium, nie potrzebuje dodatkowej podaży witamin. Producenci w trosce o zdrowie dzieci, tak wzbogacają mieszanki, by nie było konieczności stosowania preparatów witaminowych. Eksperci jednoznacznie podkreślają, że na przykład częste stosowanie przez mamy kropli z witaminą C nie ma żadnego uzasadnienia.